पुस माघमा पर्ने पानी र हिउँ जुन सामान्य हिउँदको मौसममा अनिवार्य मानिन्छ । फागुनको मध्यतिर पनि नपर्नाले नेपालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा गम्भीर र दीर्घकालीन प्रभावहरू परेको छ। जलवायु परिवर्तनले कृषिको उत्पादन क्षमता मात्र घटाएको छैन, बरु हाम्रो स्वास्थ्य, प्राकृतिक संसाधन र समग्र पारिस्थितिक पद्दतिमा ठूलो संकट निम्त्याएको छ।
नेपालको कृषि क्षेत्र मुख्यतया मौसम र जलवायुमा निर्भर रहेको अवस्थामा जलवायु परिवर्तनको असर सिधै कृषकहरूको सिंचाइ, बाली र खाद्य सुरक्षा संकटमा परेको छ। जलवायु परिवर्तनले खाद्य बालीहरूको उत्पादन घटाउने मात्र होइन किसानहरूको आर्थिक अवस्था पनि अत्यन्त कमजोर बनाएको छ। यसले कृषकको जीविका नै संकटमा पार्छ र ग्रामीण क्षेत्रमा खाद्य सुरक्षा समस्यालाई तीव्र बनाउँछ।
जलवायु परिवर्तनका कारण तापक्रममा असमान वृद्धि र वर्षाको कमीले स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि गम्भीर संकट निम्त्याएको छ। पानीको अभाव र असमान वर्षा स्वास्थ्यसँग जोडिएका समस्याहरूको वृद्धि गर्नुको साथै हावा प्रदूषण र श्वासप्रश्वास रोगहरूको जोखिमलाई पनि तीव्र बनाएको छ। अशुद्ध पानीको प्रयोग र पानी जन्य रोगहरूको प्रकोप फैलिन थालेको छ । जसले नेपालका ग्रामीण र शहरी क्षेत्रहरूमा स्वास्थ्य आपतकालीन स्थितिहरू सिर्जना गरेको छ। विशेष गरी बालबालिका र वृद्धमा तीव्र प्रभाव पारिरहेको छ।
साथै, हिमालका क्षेत्रहरू जहाँ पहिले हिउँ र पानीको मात्रा प्रचुरता थियो ती क्षेत्रहरु जलवायु परिवर्तनका कारण तीव्र रूपमा प्रभावित भएका छन्। हिमालहरू काला पहाडमा परिणत भएका छन् भने हिम नदीहरू जलवायु परिवर्तनको परिणामस्वरुप तीव्र गतिमा पग्लिन थालेका छन् । जसले नदीहरूको प्रवाहमा असमानता ल्याएको छ। यसले बाढी, पहिरो, र खडेरीका घटना बढाएको छ । जसले कृषकहरू र पर्वतीय समुदायलाई थप पीडित बनाएको छ। हिमालका क्षेत्रहरूमा पानीका स्रोतहरू सुक्दै गएका छन् । जसले यहाँको परिस्थितिक पद्दतिलाई थप कमजोर बनाएको छ।
यसको समाधानका लागि जलवायु परिवर्तनसँग जुध्नका लागि सामूहिक प्रयास र दीर्घकालीन रणनीति आवश्यक छ। सरकारले जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई कम गर्न र तापक्रम अनुकूलनको लागि ठोस नीति र योजना बनाउनुपर्नेछ। कृषकहरूको क्षमता वृद्धिका लागि जलवायु अनुकूल कृषि अभ्यासहरू र प्रभावकारी सिंचाइ प्रणालीहरूको कार्यान्वयन आवश्यक छ। यसका अतिरिक्त, स्वच्छ र सुरक्षित पानीको आपूर्ति सुनिश्चित गर्ने उपायहरू, हावा प्रदूषण नियन्त्रण गर्ने पहल र स्वास्थ्य प्रणालीको सुधार अपरिहार्य छ।
जलवायु परिवर्तनको समाधान र यसका प्रभावहरू कम गर्न सबै नागरिक र सरकारको दायित्व हो। यस समस्यामा दीर्घकालीन समधान खोज्नका लागि सबै क्षेत्रका व्यक्तिहरू र संस्थाहरूको समन्वय र सक्रिय सहभागिता अनिवार्य छ।
